مطالعات مدیریت کسب و کار هوشمند
مطالعات مدیریت کسب و کار هوشمند

سناریوهای حکمرانی عمومی هوشمند مبتنی بر تحول دیجیتال: آینده‌نگاری تحول سرمایه انسانی دولت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمدرضا کاظمی 1
علیرضا دهقان پور فراشاه 2
افسانه دهقان پور فراشاه 3

1 دانشجوی دکتری، گروه آینده‌پژوهی، دانشکدۀ حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی و خط مشی گذاری، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 استادیار، دانشکده حکمرانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. نویسنده مسئول: dehghanpur@ut.ac.ir

https://doi.org/10.22054/ims.2025.89007.2698
چکیده
ظهور پرشتاب هوش مصنوعی و فناوری‌های نوظهور دیجیتال، تحولی اساسی در عرصه حکمرانی عمومی ایجاد کرده است، با این حال گسستی عمیق میان قابلیت‌های فنی و کاربست عملی آن‌ها در سازمان‌های دولتی مشاهده می‌شود. هدف این پژوهش، آینده‌نگاری حکمرانی عمومی هوشمند سرمایه انسانی دولت و ترسیم مسیر تحول هوشمندانه در پرتو تحول دیجیتال است. این پژوهش از نظر ماهیت، کیفی و با ترکیب رویکردهای فراترکیب و سناریوپردازی انجام شد. متون انتخاب شده برای فراترکیب شامل کلیه مقاله‌ها و گزارش‌های علمی منتشر شده بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ بود که بر مفاهیم هوش مصنوعی در بخش عمومی، تحول دیجیتال و حکمرانی داده‌محور تمرکز داشتند. در مرحله اول با روش فراترکیب، عدم قطعیت‌های کلیدی و پیشران‌های اصلی تحول حکمرانی شناسایی و در مرحله دوم، سناریوهای محتمل برای آینده حکمرانی عمومی هوشمند تدوین شدند. یافته‌های پژوهش‌، ابعاد پیچیده این تحول را برجسته ساخت که مشتمل بر نیاز مبرم بخش عمومی به منابع انسانی با شایستگی‌های دیجیتال و ضرورت ایجاد چارچوب‌های حکمرانی عمومی منسجم برای مدیریت ریسک‌ها و سوگیری‌های الگوریتمی است.

کلیدواژه‌ها

حکمرانی عمومی هوشمند
هوش مصنوعی
تحول دیجیتال
حکمرانی داده‌محور
آینده‌نگاری
موضوعات

عنوان مقاله English

Smart Public Governance Scenarios Driven by Digital Transformation: A Foresight Study on Government Human Capital Transformation

نویسندگان English

Mohammadreza Kazemi 1
,Alireza Dehghanpour-Farashah 2
Afsaneh Dehghanpour-Farashah 3
1 PhD Candidate, Futures Studies Department, Faculty of Governance, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 PhD Candidate, Department of Public Administration and Policy Making, Faculty of Public Administration and Organizational Sciences, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Faculty of Governance, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran Corresponding Author: dehghanpur@ut.ac.ir
چکیده English

The rapid emergence of Artificial Intelligence (AI) and novel digital technologies has initiated a fundamental transformation in the public governance sphere, yet a profound gap is observed between their technical capabilities and practical application within governmental organizations. This research aims to conduct a futures study on the smart public governance of government human capital and delineate the strategic trajectory for intelligent transformation in light of digital evolution. The body of literature selected for the meta-synthesis included all scholarly articles and reports published between 2020 and 2025 addressing AI in the public sector, digital transformation, and data-driven governance. In the first phase, the meta-synthesis method was employed to systematically identify the key uncertainties and main drivers of governance transformation. In the second phase, the probable scenarios for the future of smart public governance were developed. The research findings highlighted the complex dimensions of this transformation, which include the pressing need for the public sector to acquire human resources with digital competencies, as well as the necessity of establishing coherent public governance frameworks to manage risks and algorithmic biases.

کلیدواژه‌ها English

Smart Public Governance
Artificial Intelligence
Digital Transformation
Data-Driven Governance
Foresight
  1. احمدی، حیدر؛ پارسایی، نجمه؛ هاشمی، سید حامد؛ و نعمت‌الهی، حمیدرضا. (۱۴۰۳). ارائه الگوی عمومی جهت پیاده‌سازی موفق تحول دیجیتال در سازمان‌ها. مدیریت دولتی، ۱۶ (۲)، ۲۸۲-۳۱۵
  2. اکبری، ایمان. (۱۴۰۳). حکمرانی هوش مصنوعی (۳): ظرفیت‌های هوش مصنوعی در ارتقای نظام اداری کشور (مسلسل ۲۰۳۴۲). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
  3. اکبری، ایمان؛ دانایی‌فرد، حسن؛ عبدالحمید، مهدی؛ محمودی، مصطفی؛ و خسروی، مهدی. (۱۴۰۳). شناسایی و اولویت‌بندی موانع و چالش‌های حکمرانی داده‌محور از منظر به‌کارگیری هوش مصنوعی و فناوری‌های مبتنی بر داده در بخش عمومی. مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، ۱۴ (۵۱)، ۵۶-۸۱.
  4. بابائیان، فاطمه؛ صفدری رنجبر، مصطفی؛ و حکیم، امین. (۱۴۰۲). واکاوی نقش هوش مصنوعی در چرخه سیاست‌گذاری عمومی؛ رویکرد فراترکیب. فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت بهبود، ۱۷ (۲)، ۱۱۵-۱۵۰.
  5. حمیدی، مهدی؛ قاضی نوری، سیدسروش؛ نقی‌زاده، محمد؛ و باقری مقدم، ناصر. (۱۴۰۲). شناسایی موانع پیش‌روی تحول دیجیتال با استفاده از روش فراترکیب. مطالعات مدیریت کسب‌وکار هوشمند، ۱۱ (۴۳)، ۳۱-۶۶.
  6. دهقان‌پور فراشاه، افسانه؛ پورعزت، علی‌اصغر؛ و میرزاپور، بیتا. (۱۴۰۴). طراحی منشور اخلاقی کانون‌های ارزیابی شایستگی‌ها. نشریه ارزیابی و توسعه سرمایه انسانی.
  7. دهقان‌پور فراشاه، علیرضا و دهقان‌پور فراشاه، افسانه. (۱۴۰۱). شناسایی مزایا و معایب به‌کارگیری مدیران جوان در سازمان‌های دولتی. مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، ۲۲ (۶۲)، ۵۴۷-۵۶۸.
  8. دهقان‌پور فراشاه، علیرضا و دهقان‌پور فراشاه، افسانه. (۱۴۰۳). واکاوی ملاحظه‌های اخلاقی و سیاستی حکمرانی داده‌محور. مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، ۱۴ (۵۱)، ۱۰۴-۱۲۴.
  9. دهقان‌پور فراشاه، علیرضا؛ عباسی، طیبه؛ و دهقان‌پور فراشاه، افسانه. (۱۴۰۲). شناسایی و اولویت‌بندی موانع پاسخگویی عمومی سازمان‌های دولتی ایران. مطالعات مدیریت دولتی ایران، ۶ (۳)، ۹۷-۱۲۳.
  10. رستگار، عباسعلی؛ ابراهیمی، سید عباس؛ شفیعی نیک‌آبادی، محسن؛ و کلاهی، بهاره. (۱۴۰۱). معماری منابع انسانی هوشمند: رویکردی ساختاری بر تحول دیجیتال شرکت‌های دانش‌بنیان. مدیریت دولتی، ۱۴ (۲)، ۲۱۵-۲۳۴.
  11. روشن، سید علیقلی؛ یعقوبی، نورمحمد؛ و مؤمنی، امیررضا. (۱۴۰۰). کاربست هوش مصنوعی در بخش دولتی (مطالعه‌ای فرا ترکیب). فصلنامه مدیریت دانش، ۱۶ (۶۱)، ۱۱۷-۱۴۵.
  12. شورای عالی انقلاب فرهنگی. (۱۴۰۳). سند ملی هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران. دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.
  13. عسگری، حسین؛ و عبدالحسین‌زاده، محمد. (۱۴۰۲). هماهنگی در نظام حکمرانی ملی (۱): گونه‌شناسی ابزارهای هماهنگی در نظام تصمیم‌گیری و خط مشی‌گذاری (مسلسل ۱۸۹۵۷). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
  14. عبداللهی، نورعلی؛ و شهرآئینی، سید مجتبی. (۱۴۰۳). تحلیل نظارتی بر استقرار کانون‌های ارزیابی مدیران مبتنی بر مدل شایستگی در نظام اداری (مسلسل ۱۹۸۶۷). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
  15. قاسمی غنچه‌نازی، پگاه و آتش‌سوز، علی. (۱۴۰۳). نقش رهبری دیجیتال در ایجاد تحول دیجیتال در سازمان (موردمطالعه: شرکت ارتباطات زیرساخت). مطالعات مدیریت کسب‌وکار هوشمند، ۱۳ (۵۰)، ۲۲۷-۲۶۲
  16. قاسمی، شیوا سادات، خمسه، عباس و ایرانبان، سیدجواد. (۱۴۰۳). واکاوی عوامل مؤثر بر رصد فناوری مبتنی بر هوش مصنوعی در شرکت‌های فناوری محور. مطالعات مدیریت کسب‌وکار هوشمند، ۱۳ (۴۹)، ۳۷-۷۶.
  17. کاظمی، محمدرضا؛ دهقان‌پور فراشاه، افسانه؛ و دهقان‌پور فراشاه، علیرضا. (۱۴۰۳). فرصت‌ها و چالش‌های کانون‌های ارزیابی و توسعۀ مجازی در بهبود حکمرانی عمومی: مرور نظام‌مند. نشریه ارزیابی و توسعه سرمایه انسانی، ۱ (۱)، ۱-۲۵.
  18. کارگر شورکی، هدایت؛ میرغفوری، سیدحبیب الله؛ سلطانی، علی‌محمد؛ و زارع احمدآبادی، حبیب. (۱۳۹9). آینده‌پژوهی نظام اداری متأثر از فناوری‌های همگرا در ایران. مدیریت سازمان‌های دولتی. 8(3)، 151-166.
  19. کاوند، ندا و محمدی مقدم، یوسف. (۱۴۰۴). تحلیل یادگیری‌زدایی مدیران در مهارت‌افزایی در عصر تحول دیجیتال. مطالعات مدیریت کسب‌وکار هوشمند، ۱۳ (۵۲)، ۴۷-۸۶.
  20. مهربان، محمدمهدی؛ یوسفی، عطیه؛ اکبری، ایمان؛ و خردمندنیا، سهیلا. (۱۴۰۲). نگاشت نهادی و تقسیم‌کار ملی در حوزه توسعه هوش مصنوعی و حکمرانی داده محور (گزارش شماره ۱۹۴۳۴). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
  21. نصراصفهانی، علیرضا؛ و نجفی رستاقی، حیدر. (۱۴۰۲). مروری بر مسائل نوپدید حکمرانی (مسلسل ۱۹۴۳۳). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
  22. نظری زاده، فرهاد؛ فارسیجانی، احسان؛ و خزاییل، حمید. (۱۴۰۲). آینده هوش مصنوعی در مدیریت راهبردی سازمان: موردکاوی مدیریت شکست در سامانه‌ها، سازمان‌ها و زیست‌بوم‌های پیچیده. فصلنامه علمی علوم حیاتی و عرصه‌های نوپدید، ۱ (۱)، ۱۱۹-۱۵۶.

 

 

References

  1. Dehghanpour-Farashah, A., Behnamifard, F., Behzadfar, M., Alalhesabi, M., & Mojtabazadeh-Hasanlouei, S. (2025). Mobile Participatory Urban Governance in a Developing Country: Women’s Acceptance of City Reporting Apps in Karaj, Iran. Sustainability, 17(12), 5388. https://doi.org/10.3390/su17125388
  2. Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
  3. Helmholz, P., Nolte, M., & Schmitt, M. (2025). AI in public governance: An expert survey on the impact of data driven decision making in politics. Public Management Review. https://doi.org/10.2139/ssrn.4787049
  4. Kingsly Stephen, R., & Archana, T. (2025). Artificial Intelligence (AI) and Digital Competencies in the Public Sector. IGI Global Scientific Publishing. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-6547-2.ch005
  5. Kordzadeh, N., & Ghasemaghaei, M. (2021). Algorithmic bias: review, synthesis, and future research directions. European Journal of Information Systems, 30(6), 666-681. https://doi.org/10.1080/0960085X.2021.1927212
  6. Kuziemski, M., & Misuraca, G. (2020). AI governance in the public sector: Three tales from the frontiers of automated decision-making in democratic settings. Telecommunications Policy, 44(9), 101976. https://doi.org/10.1016/j.telpol.2020.101976
  7. Nica, E., Popescu, G., Grupaci, M., Hurjui, M. C., & Pârvu, I. A. (2025). Revolutionizing Public Sector Operations with Generative AI: Enhancing Efficiency, Optimizing Resources, and Empowering Data-Driven Decision-Making for Modern Governance. Management Research and Practice, 17(2).
  8. Nordström, M. (2022). AI under great uncertainty: implications and decision strategies for public policy. AI & Society, 37, 1703–1714. https://doi.org/10.1007/s00146-021-01263-4
  9. Sandelowski, M., & Barroso, J. (2007). Handbook for Synthesizing Qualitative Research. Springer Publishing Company.
  10. Sharmin, S., & Chowdhury, R. H. (2024). Digital Transformation in Governance: The Impact of e-governance on Public Administration and Transparency. Journal of Computer Science and Technology Studies, 13(1), 1-15. https://doi.org/10.32996/jcsts.2025.7.1.27
  11. Straub, V. J., Morgan, D., Bright, J., & Margetts, H. (2023). Artificial intelligence in government: Concepts, standards, and a unified framework. The Alan Turing Institute. https://doi.org/10.1016/j.giq.2023.101881
  12. Uman, L. S. (2011). Systematic reviews and Meta-analyses. Journal of the Canadian Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 20(1), 57.

 

References [In Persian]

  1. Abdollahi, N., & Shahraini, S. M. (2024). Supervisory analysis of the establishment of management evaluation centers based on the competency model in the administrative system (Report No. 19867). Islamic Parliament Research Center.
  2. Ahmadi, H., Parsaei, N., Hashemi, S. H., & Nematollahi, H. (2024). Providing a General Model for the Successful Implementation of Digital Transformation in Organizations. Journal of Public Administration, 16(2), 282-315. https://doi.org/10.22059/jipa.2024.372113.3470
  3. Akbari, I., Danaeifard, H., Abdolhamid, M., Mahmoodi, M., & Khosravi, M. (2024). Identifying and Prioritizing the Obstacles and Challenges of Data-Driven Governance from the Perspective of Using Artificial Intelligence and Data-Based Technologies in the Public Sector. Journal of Strategic Studies of Public Policy, 14(51), 56-81. https://doi.org/10.22034/sspp.2024.2026836.3610
  4. Akbari, I. (2024). Governance of artificial intelligence (3): The capacities of artificial intelligence in enhancing the administrative system of the country (Report No. 20342). Islamic Parliament Research Center.
  5. Asgari, H., & Abdolhosseinzadeh, M. (2023). Coordination in the national governance system (1): Typology of coordination tools in decision-making and policy-making systems (Report No. 18957). Islamic Parliament Research Center.
  6. Babaeian, F., Safdari Ranjbar, M., & Hakim, A. (2024). Analysis of the Role of Artificial Intelligence in the Public Policy Cycle; A Meta-Synthesis Approach. Journal of Management Improvement, 17(2), 115-150. https://doi.org/10.22034/jmi.2023.396945.2957
  7. Dehghanpour Farashah, A., Abbasi, T., & Dehghanpour Farashah, A. (2023). Identifying and Prioritizing the Barriers of Public Accountability in Iranian Public Organizations. Journal of Iranian Public Administration Studies, 6(3), 97-123. 22034/jipas.2022.322195.1322
  8. Dehghanpour Farashah, A., & Dehghanpour Farashah, A. (2023). Identifying the Advantages and Disadvantages of Employing Young Managers in Governmental Organizations. Journal of Strategic Studies of Public Policy, 22(62), 547-568. https://doi.org/10.22034/ssys.2022.2271.2630
  9. Dehghanpour Farashah, A., & Dehghanpour Farashah, A. (2024). Analyzing the Ethical and Policy Considerations of Data-Driven Governance. Journal of Strategic Studies of Public Policy, 14(51), 104-124. https://doi.org/10.22034/sspp.2024.2025254.3587
  10. Dehghanpour Farashah, A., Pour Ezzat, A. A., & Mirzapour, B. (2025). Designing the Ethical Charter of Competency Assessment Centers. Journal of Human Capital Evaluation and Development, 1(1), 1-25.
  11. Ghasemi Ghonchehnazi, P., Atashsooz, A. (2024). The role of digital leadership in creating digital transformation in the organization (case study: Telecomunication Infrastracture Company). Business Intelligence Management Studies, 13(50), 227-262. https://doi.org/10.22054/ims.2024.78621.2449
  12. Ghasemi, S. S., Khamseh, A., & Iranban, S. J. (2024). Analyzing the Factors Affecting the Technology Scouting Based on Artificial Intelligence in technology-Oriented Companies. Business Intelligence Management Studies, 13(49), 37-76. https://doi.org/10.22054/ims.2024.77042.2414
  13. Hamidi, M., Ghazinoori, S. S., Naghizadeh, M., & Bagheri Moghaddam, N. (2023). Identifying Obstacles to Digital Transformation Using the Meta-Synthesis Method. Business Intelligence Management Studies, 11(43), 31-66. https://doi.org/10.22054/IMS.2023.69986.2231
  14. KargarShouroki, H., Mirghafoori, S. H., Soltani, A. M. and Zare Ahmadabadi, H. (2020). A Futures Study on Convergent Administrative System in Iran. Public Organizations Management, 8(4), 151-166. https://doi.org/10.30473/ipom.2020.51686.4032
  15. Kavand, N., Mohammadi Moghadam, Y. (2025). Analyzing Managers' UnLearning in Skill Development in the Age of Digital Transformation. Business Intelligence Management Studies, 13(52), 47-86. https://doi.org/10.22054/ims.2025.78966.2454
  16. Kazemi, M. R., Dehghanpour Farashah, A., & Dehghanpour Farashah, A. (2024). Opportunities and Challenges of Virtual Assessment and Development Centers in Improving Public Governance: A Systematic Review. Journal of Human Capital Evaluation and Development, 1(1), 1-25.
  17. Mehraban, M. M., Yousefi, A., Akbari, I., & Khordmendnia, S. (2023). Institutional mapping and national division of labor in the field of artificial intelligence development and data-driven governance (Report No. 19434). Islamic Parliament Research Center.
  18. Nasr-Asfahani, A., & Najafi-Rasteqi, H. (2023). A review of emerging governance issues (Report No. 19433). Islamic Parliament Research Center.
  19. Nazarizadeh, F., Farsijani, E., & Khazaeil, H. (2023). The Future of Artificial Intelligence in Strategic Management of Organizations: A Case Study of Failure Management in Complex Systems, Organizations, and Ecosystems. Life Sciences and Contemporary Fields, 1(1), 119-156.
  20. Rastgar, A. A., Ebrahimi, S. A., Shafiei Nikabadi, M., & Kolahi, B. (2022). Smart Human Resources Architecture: A Structural Approach to the Digital Transformation of Knowledge-based Companies. Journal of Public Administration, 14(2), 215-234. https://doi.org/10.22059/jipa.2022.338173.3101
  21. Rowshan, S. A., Yaghoobi, N., & Momeni, A. R. (2021). Application of Artificial Intelligence in Public Sector (A Meta-Synthesis Study). Journal of Knowledge Management, 16(61), 117-145.
  22. Supreme Council of the Cultural Revolution. (2024). National artificial intelligence document of the Islamic Republic of Iran. Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution.

 

 

 

‌

 

 

 

‌ ‌استناد به این مقاله: کاظمی، محمدرضا.، دهقان‌پور فراشاه، علیرضا.، دهقان‌پور  فراشاه، افسانه. (1406). سناریوهای حکمرانی عمومی هوشمند مبتنی بر تحول دیجیتال: آینده‌نگاری تحول سرمایه انسانی دولت ، مطالعات مدیریت کسب وکار هوشمند، 15(55)، 171-212. DOI: 10.22054/ims.2025.89007.2698

 Journal of Business Intelligence Management Studies is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License..

مطالعات مدیریت کسب و کار هوشمند
دوره 15، شماره 55
بهار 1405
صفحه 177-218

  • تاریخ دریافت 30 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 23 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش 22 آذر 1404

اعضای هیات تحریریه

ارسال مقاله

هزینه بررسی مقاله ها

تماس با ما