نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• فاطمه جعفری بازیار ¹
• ابوالحسن حسینی ²
• محمدرضا جلیلوند ³

¹ دانشجوی دکتری، مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران

² عضو هیات علمی، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه مازندران

³ عضو هیات علمی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران

چکیده

با توجه به نقش فزاینده شرکت‌های دانش‌بنیان در رشد اقتصادی، اشتغال‌زایی و توسعه فناوری‌های نوین، بررسی عوامل مؤثر بر ارتقای رقابت‌پذیری آن‌ها، به‌ویژه در حوزه فناوری اطلاعات، از اهمیت بالایی در فضای اقتصادی امروز ایران برخوردار است. این پژوهش با هدف بررسی رقابت‌پذیری شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزه فناوری اطلاعات با بهره‌گیری از مدل الماس پورتر انجام شد. از نظر هدف، پژوهش کاربردی و از حیث ماهیت، کیفی و اکتشافی است. مشارکت‌کنندگان شامل مدیران و متخصصان شرکت‌های دانش‌بنیان فناوری اطلاعات بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق بررسی ادبیات مرتبط و انجام مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با ۲۸ نفر از مشارکت‌کنندگان گردآوری و سپس کدگذاری شد. نتایج نشان داد کدهای استخراجی در شش محور اصلی قرار می‌گیرند: صنایع پشتیبان (ناترازی انرژی، کیفیت زیرساخت فناورانه، حمایت صنایع بزرگ، ...)، عوامل درونی (مهارت بازاریابی و برندینگ، مدیریت هوشمند، شبکه‌سازی بین شرکت‌ها، ...)، استراتژی–ساختار–رقابت (ریبرندینگ برای ورود به بازار خارجی، رقابت ناعادلانه شرکت‌های دولتی و خصولتی، ...)، شرایط تقاضا (گسترش فناوری‌های دیجیتال نوظهور، کوتاه شدن چرخه عمر محصولات، اشباع بازار داخلی، ...)، دولت (تعاملات بین‌المللی، دسترسی به داده‌های حاکمیتی، سیاست‌های تشویقی، ...) و شانس (تحریم، نوسانات ارزی، جنگ‌ها). در نهایت، این مطالعه چارچوبی کاربردی برای تحلیل و بهبود رقابت‌پذیری شرکت‌های دانش‌بنیان فناوری اطلاعات در ایران ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد رقابت‌پذیری نتیجه تعامل پویا میان محیط و راهبرد است.

کلیدواژه‌ها

• شرکت‌های دانش‌بنیان
• فناوری اطلاعات
• مدل الماس پورتر
• مزیت رقابتی

موضوعات

• رویکردهای مدیریتی در حوزه کسب‌ وکار هوشمند

عنوان مقاله [English]

Competing on the Edge of Technology: Creating Competitive Advantage for Knowledge-Based Firms in the Market

نویسندگان [English]

• Fatemeh Jafari Bazyar ¹
• Abolhassan Hosseini ²
• Mohammadreza Jalilvand ³

¹ PhD Student, Business Administration, Faculty of Economic and Administrative Sciences, University of Mazandaran

² Faculty Member, Department of Business Administration, University of Mazandaran

³ Faculty Member, Faculty of Management and Accounting, Farabi College, University of Tehran

چکیده [English]

Given the growing role of knowledge-based firms in economic growth, job creation, and the development of new technologies, examining the factors influencing their competitiveness particularly in the field of information technology is of great significance in today’s Iranian economic landscape. This study aims to investigate the competitiveness of knowledge-based firms operating in the information technology sector by employing Porter’s Diamond Model. In terms of purpose, the research is applied in nature, and methodologically, it is qualitative and exploratory. The participants consisted of managers and experts from IT knowledge-based firms who were selected through purposive theoretical sampling. Data were collected through a review of relevant literature and in-depth semi-structured interviews with 28 participants and subsequently coded. The findings indicated that the extracted codes were classified into six main dimensions: Related and Supporting Industries (energy imbalance, quality of technological infrastructure, support from large industries, ...), factor conditions (marketing and branding capabilities, intelligent management, inter-firm networking, ...), strategy–structure–rivalry (rebranding for entry into foreign markets, unfair competition from state-owned and quasi-state-owned firms, ...), demand Conditions (expansion of emerging digital technologies, shortened product life cycles, saturation of the domestic market, ...), government (international interactions, access to governmental data, incentive policies, ...), and chance (sanctions, currency fluctuations, wars). Ultimately, this study presents a practical framework for analyzing and enhancing the competitiveness of IT knowledge-based firms in Iran and highlights that competitiveness results from the dynamic interplay between the environment and strategy.

کلیدواژه‌ها [English]

• Knowledge-Based Firms
• Information Technology
• Porter’s Diamond Model
• Competitive Advantage