مطالعات مدیریت کسب و کار هوشمند

چالش‌ها و فرصت‌های پیاده‌سازی هوش مصنوعی در برنامه درسی رشته‌های کشاورزی و منابع طبیعی از دیدگاه دانشجویان تحصیلات تکمیلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

10.22054/ims.2026.93734.2833
چکیده
هدف، شناسایی چالش‌ها و فرصت‌های پیاده‌سازی هوش مصنوعی در برنامه‌های درسی رشته‌های کشاورزی و منابع طبیعی از دیدگاه دانشجویان تحصیلات تکمیلی بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–پیمایشی با رویکرد کمی است. جامعه آماری شامل دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری رشته‌های کشاورزی و منابع طبیعی در دانشگاه تهران و گرگان بود که ۵۱ نفر از آنان به روش نمونه‌گیری در دسترس و داوطلبانه انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته ۶۶ گویه‌ای گردآوری شد. روایی محتوایی ابزار به تأیید متخصصان حوزه کشاورزی و هوش مصنوعی رسید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ0/89 محاسبه گردید.
داده‌ها با بهره‌گیری از آمار توصیفی (فراوانی، درصد، میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی شامل آزمون T تک‌نمونه‌ای، آزمون T مستقل و تحلیل واریانس یک‌طرفه تحلیل شدند.
یافته‌ها نشان داد مهم‌ترین فرصت‌های ادراک‌شده شامل تسهیل فعالیت‌های پژوهشی، تسریع فرایندهای آموزشی، بهبود تحلیل داده‌ها و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید است و ضعف زیرساخت‌های فنی، نبود فرهنگ بهره‌گیری آموزشی از هوش مصنوعی، شکاف میان آموزش رسمی و کاربرد عملی، و فقدان سیاست‌گذاری شفاف، مهم‌ترین چالش‌ها بودند. همچنین نتایج حاکی از نگرش مثبت و معنادار دانشجویان نسبت به کاربرد هوش مصنوعی در برنامه‌های درسی بود. تفاوت معناداری بر حسب جنسیت و مقطع تحصیلی مشاهده نشد، اما شیوه آشنایی با هوش مصنوعی بر برخی مؤلفه‌های نگرش تأثیر معنادار داشت و دانشجویان هوش مصنوعی را ابزاری مکمل برای ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش دانسته و موفقیت پیاده‌سازی آن را مستلزم توسعه زیرساخت‌ها، تدوین چارچوب‌های اخلاقی و حقوقی و بازنگری برنامه‌های درسی ارزیابی کردند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Challenges and Opportunities of Artificial Intelligence Integration into Agricultural and Natural Resources Curricula: Postgraduate Students’ Perspectives

نویسنده English

Hamideh Alaeddin
academic member of Gorgan University of Agricultural Sciences & Natural Resources
چکیده English

This applied study identified the challenges and opportunities of implementing Artificial Intelligence (AI) in agriculture and natural resources curricula from postgraduate students' perspectives. Methodologically, it followed a quantitative descriptive-survey design. The population comprised Master's and Ph.D. students at the University of Tehran and Gorgan University, with 51 selected via convenience and voluntary sampling. Data were gathered through a valid, researcher-developed 66-item questionnaire (Cronbach's alpha = 0.89). Analysis involved descriptive statistics and inferential tests, including one-sample t-test, independent samples t-test, and one-way ANOVA. The findings showed that key perceived opportunities included facilitating research, accelerating education, enhancing data analysis, and creating career opportunities. Conversely, weak technical infrastructure, lack of educational culture, gaps between theory and practice, and absent policymaking were the main challenges. Furthermore, students exhibited a significantly positive attitude toward AI integration. Although gender and academic degree showed no significant differences, the method of AI acquaintance significantly influenced certain attitudinal components. Students viewed AI as a complementary tool for enhancing education and research quality, concluding that successful implementation depends on infrastructural development, ethical-legal frameworks, and curriculum revision.

کلیدواژه‌ها English

Artificial Intelligence
Curriculum
Agricultural and Natural Resources Education
Postgraduate Students

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 19 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 04 مهر 1405
  • تاریخ پذیرش 09 مهر 1405