مطالعات مدیریت کسب و کار هوشمند
مطالعات مدیریت کسب و کار هوشمند

طراحی چارچوب نظام مراقبت هوشمند بیماری شبکیه نوزادان نارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مریم ملاباقر 1
علیرضا حسن زاده 2
محمدمهدی سپهری 3
عباس حبیب الهی 4
ابوالقاسم سرآبادانی 5

1 دانش‌آموخته دکترای مدیریت فناوری اطلاعات – کسب و کار هوشمند، گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران و عضو هیات علمی دانشگاه جامع علمی کاربردی، گروه مدیریت و خدمات اجتماعی، تهران، ایران

2 استاد گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران نویسنده مسئول: ar_hassanzadeh@modares.ac.ir

3 استاد گروه مهندسی سیستم‌های سلامت، دانشکده مهندسی صنایع و سیستم‌ها، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 استادیاردانشگاه علوم پزشکی تهران

5 استادیار گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

https://doi.org/10.22054/ims.2025.87269.2653
چکیده
با رشد شتابان فناوری‌های دیجیتال و افزایش بیماری‌ها، کاربرد راهکارهای هوشمند در حوزه مراقبت، به یکی از اولویت‌های اساسی نظام‌های بهداشت و درمان تبدیل شده است. بیماری شبکیه نوزادان نارس به ‌عنوان یکی از بیماری‌های تهدیدکننده بینایی، نیازمند مداخلات به‌موقع، دقیق و ساختاریافته است. نظام مراقبت از بیماری شبکیه نوزادان نارس (ROP) یکی از مهم‌ترین اولویت‌های حوزه سلامت نوزادان است که با چالش‌های متعددی در زمینه زیرساخت، فرآیند، تعامل بین ذی‌نفعان و بهره‌گیری از فناوری مواجه است. این پژوهش با هدف طراحی چارچوب معماری سازمانی نظام مراقبت هوشمند ROP با استفاده از چارچوب TOGAF ADM انجام شده است.
در این مطالعه، از روش پژوهش ترکیبی بهره گرفته شده است. نخست، داده‌های نظری از طریق مرور نظام‌مند ادبیات پژوهش، تحلیل اسناد سیاستی و شناسنامه‌های خدمات گردآوری گردید. در ادامه، با انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته با خبرگان حوزه‌های سلامت، سیاست‌گذاری و فناوری، مؤلفه‌های کلیدی شناسایی و تحلیل شد. در مرحله طراحی، با تکیه بر چارچوب TOGAF10، چارچوب نظام مراقبت هوشمند بیماری شبکیه نوزادان نارس در چهار لایه کلیدی شامل کسب‌وکار، برنامه‌ها، داده، فناوری تدوین گردید. در مرحله اعتبارسنجی، چارچوب پیشنهادی با استفاده از روش نظرسنجی از خبرگان و با اتکاء به معیارهای موتینهو، از منظر خبرگان ارزیابی و اصلاح شد.
حاصل پژوهش، چارچوبی بومی و منسجم است که شامل مؤلفه‌های اطلاعاتی ، کاربردی ، فناورانه و نهادی است و بستر لازم برای ارتقای کیفیت مراقبت، کاهش خطاهای انسانی در تشخیص و درمان این بیماری را فراهم می‌سازد. در آخر ضمن ارائه محدودیت‌های پژوهش، پیشنهادهای کاربردی و پیشنهاداتی برای پژوهش‌های آتی ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها

معماری سازمانی
نظام مراقبت
توگف
نوزادان نارس
بیماری شبکیه نوزادان نارس
موضوعات

عنوان مقاله English

Designing framework of Intelligent Surveillance System for retinopathy of prematurity

نویسندگان English

Maryam Mollabagher 1
Alireza Hasanzadeh 2
Mohammad Mehdi sepehri 3
Abbas Habibelahi 4
Abolghasem Sarabadani 5
1 PhD Graduated, Department of Information Technology Management, Faculty of Management and Economics, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Professor, Department of Information Technology Management, Faculty of Management and Economics, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.Corresponding Author: ar_ Hassanzadeh@modares.ac.ir
3 Professor, Department of Health Systems Engineering, Faculty of Industrial and Systems Engineering, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
4 Assistant Professor, Tehran university of Medical Scienses, Tehran, Iran.
5 Assistant Professor, Department of Information Technology Management, Faculty of Management and Economics, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
چکیده English

The rapid advancement of digital technologies and the growing burden of neonatal diseases have underscored the need for intelligent solutions in modern healthcare systems. Retinopathy of Prematurity (ROP), a vision-threatening disorder in preterm infants, requires timely, accurate, and structured interventions; yet existing care systems face persistent challenges in infrastructure, clinical processes, stakeholder coordination, and technology integration.
This study proposes an organizational architecture framework for a smart ROP surveillance system, developed using the TOGAF ADM methodology. A mixed-methods design was employed: theoretical insights were obtained through a systematic literature review, analysis of policy documents, and examination of service identification cards, while semi-structured interviews with experts in healthcare, policy, and information technology helped to identify and refine key system components.
Based on TOGAF 10, a multi-layered framework was constructed across four domains—business, application, data, and technology. The framework incorporates clinical datasets, decision-support tools, secure infrastructures, and governance mechanisms. Its validity was examined through the survey of experts and assessed using Moutinho’s evaluation criteria, ensuring conceptual rigor and practical relevance.
The result of the research is a native and coherent framework that includes informational (clinical and diagnostic data), application (decision support systems), technological (communication and security infrastructure), and institutional (policy-making structures and key stakeholders) components, and provides the necessary platform for improving the quality of care, reducing human errors in diagnosis and therapeutic interventions, and advancing digital health strategies in the treatment of this disease. Finally, in addition to the research presentations, practical suggestions and recommendations for future research are provided.

کلیدواژه‌ها English

Organizational architecture
Surveillance system
TOGAF ADM
premature infants
Retinopathy of Prematurity (ROP)

  1. اکبری، مرتضی؛ پوررضا، حمیدرضا. (1403). مطالعه و بررسی کاربرد هوش مصنوعی و شبکه های عصبی در تشخیص بیماری رتینوپاتی در نوزادان نارس. اولین کنفرانس بین المللی فناوری اطلاعات، مدیریت و کامپیوتر.

    1. پورنیک، امید؛ قالیچی، لیلا؛ کارخانه، رضا؛ موسوی، سیده زینب. (1390). استفاده از روش های داده کاوی برای ساخت مدل غربالگری رتینوپاتی نارسی. اولین کنگره کاربرد فناوری اطلاعات در سلامت.
    2. رحمانی، حجت؛ اسدی پیری، زهرا. (1402). چالش‌ها و پیش نیازهای اجرای پرونده الکترونیک سلامت در ایران: نامه به سردبیر. فصلنامه مجله دانشکده پزشکی، دوره 81، شماره 7، 558-556.
    3. روحی پور، رامک؛ ریاضی اصفهانی، حمید؛ سنیار، خسرو؛ کارخانه، رضا؛ زارعی، محمد؛ بازوند، فاطمه؛ ابراهیمی ادیب، نازنین. (1397). مقاله مروری بر متون رتینوپاتی نوزادان نارس. مجله چشم پزشکی بینا، جلد 24، شماره 1، 68-50.
    4. مهرالحسنی، محمدحسین؛ حق دوست، علی اکبر؛ دهنویه، رضا؛ ابوالحلاج، مسعود؛ امامی، مژگان. (1395). ارائه چارچوب پپشنهادی جهت رصد نظام سلامت. مجله تخصصی اپیدمیولوژی ایران، جلد 12، شماره 5 ، 96-92.

     

     

     

    References

    1. Alsadi, N., Hilal, W., McCafferty-Leroux, A., Gadsden, S. A., & Yawney, J. (2025). Smart systems: A review of theory, applications, and recent advances. Internet of Things, 33, 101667.
    2. Attallah, O. (2021). DIAROP: Automated Deep Learning-Based Diagnostic Tool for Retinopathy of Prematurity. Diagnostics, 11(11), 2034.
    3. Ayat, M. (2024). E-Health Implementation Challenges and HIS Evaluation in Accordance with EMRAM in Iran. Health Technology Assessment in Action.
    4. Bernal, W. N., Caballero, G. C., Sánchez, J. O., & Paéz-Logreira, H. (2016). Enterprise Architecture Framework Oriented to Cloud Computing Services. 6th International Conference on Computers Communications and Control (ICCCC).
    5. Brady, C. J., D’amico, S., & Campbell, J. P. (2020). Telemedicine for Retinopathy of Prematurity. Telemedicine and E-Health, 26(4), 556–564.
    6. Brownstein, J. S., Rader, B., Astley, C. M., & Tian, H. (2023). Advances in Artificial Intelligence for Infectious-Disease Surveillance. New England Journal of Medicine, 388(17), 1597–1607.
    7. Cole, E., Valikodath, N. G., Al-Khaled, T., Bajimaya, S., KC, S., Chuluunbat, T., Munkhuu, B., Jonas, K. E., Chuluunkhuu, C., MacKeen, L. D., Yap, V., Hallak, J., Ostmo, S., Wu, W.-C., Coyner, A. S., Singh, P., Kalpathy-Cramer, J., Chiang, M. F., Campbell, J. P., & Chan, R. V. P. (2022). Evaluation of an Artificial Intelligence System for Retinopathy of Prematurity Screening in Nepal and Mongolia. Ophthalmology Science, 2(4), 100165.
    8. Coyner, A. S., Murickan, T., Oh, M. A., Young, B. K., Ostmo, S. R., Singh, P., Chan, R. V. P., Moshfeghi, D. M., Shah, P. K., Venkatapathy, N., Chiang, M. F., Kalpathy-Cramer, J., & Campbell, J. P. (2024). Multinational External Validation of Autonomous Retinopathy of Prematurity Screening. JAMA Ophthalmology, 142(4), 327–335.
    9. Darginavicius, L., Vencloviene, J., Dobozinskas, P., Vaitkaitiene, E., Vaitkaitis, D., Pranskunas, A., & Krikscionaitiene, A. (2023). AI-Enabled Public Surveillance Cameras for Rapid Emergency Medical Service Activation in Out-of-Hospital Cardiac Arrests. Current Problems in Cardiology, 48(11), 101915.
    10. Dresch, A., Daniel, ·, Lacerda, P., Antônio, J., & Antunes, V. (2015). Design Science Research A Method for Science and Technology Advancement.
    11. Franke, U., Höök, D., König, J., Lagerström, R., Närman, P., Ullberg, J., Gustafsson, P., & Ekstedt, M. (2009). EAF2 - A framework for categorizing enterprise architecture frameworks. 10th ACIS Conference on Software Engineering, Artificial Intelligence, Networking and Parallel/Distributed Computing, SNPD 2009, In Conjunction with IWEA 2009 and WEACR 2009, 327–332.
    12. García, H., Villasis-Keever, M. A., Zavala-Vargas, G., Bravo-Ortiz, J. C., Pérez-Méndez, A., & Escamilla-Núñez, A. (2024). Global Prevalence and Severity of Retinopathy of Prematurity over the Last Four Decades (1985–2021): A Systematic Review and Meta-Analysis. Archives of Medical Research, 55(2), 102967.
    13. Gill, A. Q. (2015). Adaptive Cloud Enterprise Architecture (Vol. 4). WORLD SCIENTIFIC.
    14. Hermawan, R. A., & Sumitra, I. D. (2019). Designing Enterprise Architecture Using TOGAF Architecture Development Method. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 662(4), 042021.
    15. Huang, Y. P., Vadloori, S., Kang, E. Y. C., & Wu, W. C. (2022). Computer-Aided Detection of Retinopathy of Prematurity Severity in Preterm Infants via Measurement of Temporal Vessel Width and Angle. Frontiers in Pediatrics, 10.
    16. Khorasani, F., Poor, R. R., Farahani, A. D., Orooji, A., & Zarkesh, M. R. (2021). Designing a data mining system to predict treatment-requiring retinopathy of prematurity in neonates: A pilot study. Iranian Journal of Pediatrics, 31(2).
    17. Kulkarni, S., Gilbert, C., Zuurmond, M., Gashe, S. A., & Deshpande, M. (2018). Blinding Retinopathy of Prematurity in Western India: Characteristics of Children, Reasons for Late Presentation and Impact on Families. In INDIAN PEDIATRICS, 665.
    18. Luo, Z., Ding, X., Hou, N., & Wan, J. (2023). A Deep-Learning-Based Collaborative Edge–Cloud Telemedicine System for Retinopathy of Prematurity. Sensors, 23(1).
    19. Masuda, Y., & Viswanathan, M. (2019). Strategic Architecture Framework Aligned with IT Strategy Promoting Cloud/Mobile IT/Digital IT. Enterprise Architecture for Global Companies in a Digital IT Era, Springer Singapore, 61–88.
    20. Mdletshe, S., Motshweneng, O. S., Oliveira, M., & Twala, B. (2023). Design science research application in medical radiation science education: A case study on the evaluation of a developed artifact. Journal of Medical Imaging and Radiation Sciences, 54(1), 206–214.
    21. Moutinho, J. da A., Fernandes, G., & Rabechini, R. (2024). Evaluation in design science: A framework to support project studies in the context of University Research Centres. Evaluation and Program Planning, 102, 102366.
    22. Oltean, H. N., Lipton, B., Black, A., Snekvik, K., Haman, K., Buswell, M., Baines, A. E., Rabinowitz, P. M., Russell, S. L., Shadomy, S., Ghai, R. R., Rekant, S., Lindquist, S., & Baseman, J. G. (2025). Developing a one health data integration framework focused on real-time pathogen surveillance and applied genomic epidemiology. One Health Outlook, 7(1), 9.
    23. Österle, H., Becker, J., Frank, U., Hess, T., Karagiannis, D., Krcmar, H., Loos, P., Mertens, P., Oberweis, A., & Sinz, E. J. (2011). Memorandum on design-oriented information systems research. European Journal of Information Systems, 20(1), 7–10.
    24. Pratiwi, E. A., Octavia, A. S., Kodir, K., & Setiawan, I. (2024). Perencanaan Infrastruktur Teknologi Informasi di Rumah Sakit Khusus Mata Purwokerto Menggunakan Framework TOGAF. Merkurius: Jurnal Riset Sistem Informasi Dan Teknik Informatika, 2(6), 159–176.
    25. Reddy, S. G., Kumar, D., & Singh, S. (2023). Comparing Healthcare-Specific EA Frameworks: Pros and Cons. In Journal of Artificial Intelligence Research by The Science Brigade (Publishing) Group 318 Journal of Artificial Intelligence Research , 3.
    26. Saunders, M. N. K., Lewis, P., & Thornhill, A. (2019). Research Methods for Business Students (8th Edition). Pearson.
    27. Sen, P., Wu, W. C., Chandra, P., Vinekar, A., Manchegowda, P. T., & Bhende, P. (2020). Retinopathy of prematurity treatment: Asian perspectives. Springer Nature. Eye (Basingstoke), 34(4), 632–642.
    28. Sharafi, S. M., Ebrahimiadib, N., Roohipourmoallai, R., Farahani, A. D., Fooladi, M. I., & Khalili Pour, E. (2024). Automated diagnosis of plus disease in retinopathy of prematurity using quantification of vessels characteristics. Scientific Reports, 14(1), 6375.
    29. Shukla, R., Murthy, G. S., Gilbert, C., Vidyadhar, B., & Mukpalkar, S. (2020). Operational guidelines for ROP in India: A summary. Indian Journal of Ophthalmology, 68(13), 108.
    30. Stahl, A., Marlow, N., & Ana Martinez-Castellanos, M. (2020). Supplement to Retinopathy of Prematurity: Transforming Treatment Paradigms a Neonatal Perspective on Preterm Morbidity and Retinopathy.
    31. Tabaa, M., Monteiro, F., Bensag, H., & Dandache, A. (2020). Green Industrial Internet of Things from a smart industry perspective. Energy Reports, 6, 430–446.
    32. Tan, Z., Simkin, S., Lai, C., & Dai, S. (2019). Deep learning algorithm for automated diagnosis of retinopathy of prematurity plus disease. Translational Vision Science and Technology, 8(6).
    33. Tang, A., Han, J., & Chen, P. (2004). A Comparative Analysis of Architecture Frameworks.
    34. The Open Group. (2025). Structure of the TOGAF Document. Https://Pubs.Opengroup.Org/Architecture/Togaf91-Doc/Arch/.
    35. Urbaczewski, L., & Mrdalj, S. (2006). A comparison of enterprise architecture frameworks: 7 (2).
    36. Wijaya, M. I., Inayatulloh, Pujadi, T., & Candra Arifah, I. D. (2022). Adopting TOGAF to SME Information System. 2022 International Conference on Information Management and Technology (ICIMTech).

     

    References (In Persian)

    1. Akbari, Morteza; Pourreza, Hamidreza. (1403). Study and review of the application of artificial intelligence and neural networks in the diagnosis of retinopathy of prematurity. The first international conference on information technology, management and computer. (In Persian)
    2. Pournik, Omid; Ghalichi, Leila; Karakhani, Reza; Mousavi, Seyedeh Zeinab. (1390). Using data mining methods to build a screening model for retinopathy of prematurity. The first congress on the application of information technology in health. (In Persian)
    3. Rahmani, Hojjat; Asadi Piri, Zahra. (1402). Challenges and prerequisites for implementing electronic health records in Iran: a letter to the editor. Quarterly Journal of the Faculty of Medicine, Volume 81, No. 7, 558-556. (In Persian)
    4. Roohipour, Ramek; Raazi Esfahani, Hamid; Sanyar, Khosrow; Karakhani, Reza; Zarei, Mohammad; Bazvand, Fatemeh; Ebrahimi Adib, Nazanin. (2018). A review of the literature on retinopathy of prematurity. Bina Ophthalmology Journal, Volume 24, Issue 1, 68-50. (In Persian)

    5.Mehrolhasani, Mohammad Hossein; Haqdoost, Ali Akbar; Dehnavieh, Reza; Abolhallaj, Masoud; Emami, Mojgan. (2016). Providing a framework for monitoring the health system. Iranian Journal of Epidemiology, Volume 12, Issue 5, 92-96. (In Persian)

مطالعات مدیریت کسب و کار هوشمند
دوره 14، شماره 54
زمستان 1404
صفحه 283-325

  • تاریخ دریافت 15 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 20 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 05 آبان 1404

اعضای هیات تحریریه

ارسال مقاله

هزینه بررسی مقاله ها

تماس با ما